Deri içinde yerleşen melanosit
denilen renk yapıcı hücrelerin oluşturduğu, gelişimsel anomalilerdir. Çok
yaygın görülür ve beyaz deri rengine sahip insanların deri yüzeyinde ortalama
olarak sayıları 16 'yı aşabilir. Benler değişik boyut ve şekilde olabilir. Konjenital
veya doğumdan sonra ortaya çıkabilir, geç erişkin yaşlarda da yeni benler
oluşabilir. Güneş ışınları, gebelik, travmalar, infeksiyöz hastalıklar gibi
bazı faktörler, benlerin ortaya çıkmalarında ve gelişmelerinde rol
oynayabilmektedirler.
Bazı hastalarda benler çok sayıda
ve çok yaygın bir şekilde görülürler. Bu gibi olgularda nevik bir yapı, ben
oluşumuna yatkınlık söz konusudur. Benlerin önemli tiplerini şu şekilde sıralayabiliriz:
- Konjenital/basit
tip ben: Doğuştan beri mevcut olup, büyüme eğilimi olabilir, malinleşme
riski vardır. Düz veya deriden hafif kabarık lezyonlardır.
- Akkiz
ben: Geç çocukluk çağında ve erken ergenlik döneminde gelişir.
- Jonksiyonel
ben: Kahverengi veya siyah düz kılsız benlerdir. Büyüklükleri 1mm ile 1 cm
arasında değişir. Çocukluk çağlarında daha çok görülse de erişkin yaşlarda
da oluşabilir. Deri ve mukozanın herhangi bir yerinde olabilir.
- Dermal
sellüler ben: Deriden kabarık ve kıllı olabilir, genelde açık kahverengi
veya deri rengindedir, yüz ve saçlı deride yaygındır.
- Kompound
(birleşik) ben: Dermal sellüler ve jonksiyonel benlerin karışımıdır.
- Nevüs
spilus: Büyük ve benekli açık kahverenkli ben olup nadir görülür.
- Displastik
nevüs sendromu: Çok sayıda düzensiz kenarlı ve pigmantasyonlu benler
mevcuttur,ailesel olabilir,malin melanoma dönüşüm riski vardır.
- Juvenil
melanom: Çocukluk çağında görülür,turuncu pembe nodül veya plak
tarzındadır.
- Mavi
ben: Saçlı deride el ve ayaklarda mavimsi nodül olarak görülür.
- Mongol
lekesi: Büyük,düz,grimsi mavi renkte plak halindedir,doğumda bel veya
kalça bölgesinde görülür,zamanla kaybolabilir.
- Ota
nevüs: Yüz ve boyunda düz mavi gri alanlar olup asyalılarda sıktır.
Halkımızın genelde ben dediği
nevüslerin tedavi edilmesi için genellikle cerrahi yöntemler uygulanır. Halk
arasında benlerin cerrahi müdahalesinin kansere yol açtığı fikri yaygın olup, bu
tamamen yanlış bir inanıştır. Mevcut bir bende malin melanomadan
kuşkulanılıyorsa, ben devamlı travmaya maruz kalıyorsa (kemer yerleri, sakal traşında
devamlı kesilme vb.), kozmetik nedenlerle kişi rahatsız oluyorsa cerrahi
müdahale yapılabilir. Mevcut benlerin her altı ayda bir doktor kontrolüne tabi
tutulması uygundur. Ailesinde malin melanom öyküsü olanların,olmayanlara göre
daha çok melanom riski taşıdığı ve bunların normal popülasyona göre 10 kat
fazla olduğu unutulmamalıdır. Hastalara güneş ışınlarının tehlikesi
öğretilmeli, kapalı giyinmesi, spor faaliyetlerini kapalı ortamlarda yapmaları
ve günlük hayatta güneş koruyucu kullanmaları (SPF 50 ve üstü) önerilmelidir. Mevcut
bir melanositik bende renk koyulaşması, sınırların düzensizleşmesi, deriden
kabarması, yara oluşumu gibi belirtiler oluştuğunda derhal bir dermatoloğa
gidilmelidir. Malin melanoma en habis deri tümörü olup,açık tenlilerde ve
güneşe fazla maruz kalanlarda daha kolay ortaya çıkabilmektedir.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder